على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3728

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

من مقابل است با خانه فلان . و نظر الدهر الى بنى فلان فاهلكهم : چشم‌زخم رسانيد روزگار بينى فلان پس هلاك كرد ايشان را . و نيز نظر : انديشيدن چيزى را تا اندازه و قياس نمايند . و فال‌گويى كردن ، و درين دو معنى فعل آن از نصر آيد . نظر ( nezr ) ا . ع . مثل و مانند و نظير . يق : هذا نظر ذاك : اى نظيره . نظر ( nazar ) ا . ع . نظر در چيزى انديشهء در آن چيز جهة اندازه و قياس آن . و نظر القوم : همسايگان آن قوم . و كذلك : نظر الحى . و نيز نظر : فال گويى . نظر ( nazar ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نگاه و نگرش . و چشم‌زخم . و انديشه و فكر و خيال و وهم . و امعان‌نظر : دورانديشى در كار و تفكر و تأمل در كار . و نظر بعيد : انديشه دور و احتمال . و نطر تنك : چشم تنك و بخيل و حسود . و نظر ثانى : ملاحظهء ثانى و دورانديشى در عاقبت كارها . و نظر مكرر : دوباره نگريستن . و اهل نظر : مردمان زيرك و با فراست و با بصيرت . و نظر انداختن : ديدن و افگندن نگاه . و از نظر انداختن : راندن . و از نظر افتادن : رانده شدن . و از نظر راندن : دور كردن . و نظر خوردن : چشم‌زخم رسيدن . و نظر زدن : چشم‌زخم رسانيدن . نظراء ( nozar ' ) ع . ج . نظير . نظرات ( nazar t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - چهره‌ها و صورتها . نظران ( nazar n ) م . ع . نظر نظرا و نظرا و نظرانا . ر . نظر ( nazr ) و ( nazar ) . نظرانداز ( nazar - and z ) م ف . پ . بدون دقت و بدون تأمل و تفكر . نظرباز ( nazar - b z ) ص . پ . شعبده‌باز . نظربازى ( nazar - b zi ) ا . پ . شعبده‌بازى . نظربند ( nazar - band ) ص . پ . جادوگر و افسون‌گر . نظربندى ( nazar - bandi ) ا . پ . جادوگرى . و زندان و حبس . نظرة ( nazrat ) ا . ع . ننك و عيب . و ترس . و زشتى پيكر . و برگشتگى صورت . و بيهوشى . و چشم‌زخم و زيان داشت . و وسوسهء جن و پرى . و مهربانى و رحمت . نظرة ( nazerat ) ا . ع . درنگى و تأخير در كارها . قوله تعالى : فَنَظِرَةٌ إِلى مَيْسَرَةٍ . نظرگاه ( nazar - g h ) ا . پ . جاى نگاه كردن و منظر و جاى نگريستن و تماشاگاه . و مزار پيغمبران و مردمان پارسا . نظرنة ( nezrannat ) و ( nezrennat ) و ( nozronnat ) ص . ع . امرأة سمعنة نظرنة . ر . سمعنة ( sem'annat ) و ( sem'ennat ) و ( som'onnat ) . نظرى ( nazr ) و ( nazzar ) ا . ع . بنو نظرى : نگرندگان بسوى زنان و عشقبازى كنندگان با آنها . و كذلك : بنونظرى . نظرى ( nazari ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هر چيزى علمى مقابل عملى و وهمى و تصورى . نظم ( nazm ) ا - ص . ع . شعر . و رشته مرواريد . و گروه بسيار از ملخ . ج : مناظم . و سه ستارهء جوزا . و لؤلؤ نظم : مرواريد برشته دركشيده . نظم ( nazm ) م . ع . نظم اللؤلؤ نظما و نظاما ( از باب ضرب ) : برشته دركشيد مرواريد را . و نظمت الشئ : ضم كرد آن چيز را به چيز ديگر . و نظمت الشعر : در وزن كشيدم سخن را و شعر گفتم . و نظمت الامر : ترتيب دادم آن كار را و برپاى داشتم . و نظمت السمكة و الضب : نظام‌دار گرديد آن ماهى و سوسمار . نظم ( nazm ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كلام موزون و شعر مقابل نثر . و ترتيب و دهناد و آراستگى . و بىنظم : بىترتيب . نظم ( nozom ) ع . ج . نظام . نظمى ( nazmi ) ص . پ . مأخوذ از تازى - مصنف و مؤلف . و شاعر . نظور ( nazur ) ص . ع . آنكه باز نگرداند نگاه را از كسى كه دوست دارد آن را و يا از كسى كه وى را محزون مىكند . نظور ( nazur ) و نظورة ( nazurat ) ص . ع . مهترى كه مردم در هر كارى بوى نگرند و دست‌نگر او باشند ، واحد و جمع و مذكر و مؤنث درين دو لفظ يكسان است و گاه بر نظائر جمع بسته شوند . نظورة ( nazurat ) ا . ع . ديدبان لشكر و پيش‌رو لشكر و طليعه . نظير ( nazir ) ا . ع . مثل و مانند ج : نظراء . و نظير الشيئ : آنچه مقابل و برابر آن چيز باشد . و نظير السمت : باصطلاح هيئت آن نقطه از نصف دايره تحت الارض كه عمودا مقابل باشد با نقطهء سمت الرأس . نظير ( nazir ) ص . ع . مأخوذ از تازى - مثل و مانند . و شريك و هنباز و شبيه و برابر و يك‌سان . و بىنظير : بىمثل